Studiuesja e Harvardit, Ilona Cenolli, në UET: Shqipëria me potencial për të qenë pioniere në bioetikë

Në një leksion të hapur, Universiteti Europian i Tiranës kishte të ftuar themeluesen e Institutit të Bioetikës dhe Politikave Shëndetësore në Shqipëri, Ilona Cenolli, për të folur rreth bioetikës dhe rëndësisë që ajo ka sot. Bioetika është një fushë ndërdisiplinore që studion raste dhe çështje etike, të cilat lindin nga zhvillimet në mjekësi, shkencat biologjike, teknologji dhe kujdesin shëndetësor. Ajo ndërthur filozofinë, mjekësinë dhe ligjin për të adresuar çështje si eutanazia, inxhinieria gjenetike, të drejtat e pacientëve, eksperimentet njerëzore dhe mbrojtja e mjedisit.

Pavarësisht se në Shqipëri diskutohet ende për problemet themelore në sistemin e kujdesit shëndetësor, studiuesja Cenolli tha se, me zhvillimet e vrullshme teknologjike, as vendi ynë nuk do të mbetet larg influencave dhe çështjeve të tilla, që sot janë kaq të diskutueshme dhe problematike në botë.

“Bioetika është ende një fushë në rritje, prandaj unë mendoj se duhet të nisë edhe në Shqipëri, të krijohen disa struktura, disa korniza etike pak më të forta. Në këtë mënyrë, ne mund të jemi edhe pionierë në një periudhë kur teknologjia po ecën me shumë shpejtësi; ka akses në internet, por mungon kërkimi shkencor i një niveli të lartë, sidomos kur po flasim për teknologji që ndoshta ende as nuk ekzistojnë.”

E diplomuar në vitin 2022 pranë Universitetit të Harvardit, Ilona Cenolli ka një eksperiencë të pasur ndërkombëtare si eksperte në kërkime dhe politika shëndetësore. Pas masterit, Cenolli vazhdoi të punonte në Shkollën Mjekësore të Harvardit si studiuese e bioetikës dhe shërbeu si eksperte e politikave shëndetësore në Këshillin e Përgjithshëm Mjekësor në Mbretërinë e Bashkuar. Aktualisht, ajo drejton Qendrën e Bioetikës dhe Politikave Shëndetësore në Mbretërinë e Bashkuar dhe sapo ka themeluar Institutin e Bioetikës dhe Politikave Shëndetësore në Shqipëri. Ky institut funksionon si një qendër kërkimore e pavarur, e para e kësaj natyre që hapet në vendin tonë, e përkushtuar ndaj zhvillimit të mendimit etik dhe politikave publike për një sistem shëndetësor më të drejtë, gjithëpërfshirës dhe të qëndrueshëm.

“Arsyeja pse unë themelova Institutin e Bioetikës dhe Politikave Shëndetësore është pikërisht për të krijuar një kulturë kërkimore në Shqipëri. Që tani kemi bashkëpunime me universitete të ndryshme në mbarë botën, nga Universiteti i Oksfordit deri te qendra të ndryshme në Spanjë, në Greqi etj. Mendoj që është shumë e nevojshme të bashkëpunojmë edhe me universitetet brenda rajonit”, tha më tej Cenolli.

Më tej, ajo shtoi se në fushën e mjekësisë nuk ka një problem etik ose mjekësor që është më i rëndësishëm ose më pak i rëndësishëm se tjetri, prandaj nevojiten tryeza dhe diskutime të gjera për çështje të tilla etike dhe ligjore që prekin jetën njerëzore. “Për mendimin tim, në bioetikë duhet të jemi sa më proaktivë. Domethënë, gjërat t’i mendojmë para se ato të ndodhin, para se të jetë tepër vonë.”

Gjatë bashkëbisedimit me studentët dhe pedagogët e Fakultetit të Shkencave Mjekësore Teknike në UET, u fol për kompleksitetin e etikës moderne mjekësore, mungesën e të dhënave klinike në vendin tonë dhe nevojën urgjente për besim institucional dhe transparencë brenda sistemit të kujdesit shëndetësor shqiptar. Studiuesja shprehu dëshirën për bashkëpunim dhe realizimin e projekteve të përbashkëta që adresojnë si dilemat etike globale, ashtu edhe çështje specifike të politikave lokale.