Barazia gjinore në fokus/ Studentët e UET bashkëbisedim me ekspertët e Prezencës së OSCE në Tiranë
Çfarë është gjinia dhe çfarë është barazia gjinore? Çfarë pret shoqëria nga gratë dhe çfarë pret nga burrat?
Ishin këto disa prej pyetjeve që nisën diskutimin me studentët e Universiteti Europian i Tiranës, në kuadër të aktivitetit për ndërgjegjësimin dhe angazhimin e të rinjve për barazinë gjinore dhe luftën kundër dhunës me bazë gjinore.
Ky bashkëbisedim u organizua nga Prezenca e OSCE në Tiranë, me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Gruas, si një mënyrë për të informuar, dialoguar, pranuar dhe vetëdijësuar të rinjtë se shoqëritë e shëndetshme kanë në themel të tyre drejtësinë dhe mundësitë e barabarta për të gjithë anëtarët. Pavarësisht se fizikisht, biologjikisht apo ekonomikisht jo të gjithë janë të barabartë, të jetuarit në një komunitet, në një shoqëri moderne e demokratike, duhet t’u ofrojë mbështetje dhe të njëjtat mundësi, pa bërë ndarje gjinore apo stereotipizime.
Shefja e Kabinetit të Zyrës së Rektores dhe Administratorit, PhD. Johana Hajdini, tha se UET mirëpret nisma të tilla si një mundësi për të forcuar rolin edukues që ai ka në shoqëri.
“Universiteti Europian i Tiranës e konsideron barazinë gjinore jo vetëm si një vlerë themelore institucionale, por si një përgjegjësi shoqërore dhe akademike. Sipas statistikave të vitit 2025–2026, gratë në universitetin tonë përbëjnë më shumë se gjysmën e stafit akademik të brendshëm. Po ashtu, edhe numri i studenteve vajza është i lartë, të cilat përbëjnë rreth 51% të numrit të studentëve”, theksoi Hajdini. Sipas saj, këto shifra dëshmojnë rritjen e pjesëmarrjes së grave në arsimin e lartë dhe shtimin e potencialit që ato të përfaqësojnë më tepër zhvillimin e shoqërisë.
Pas sqarimit të koncepteve të gjinisë dhe roleve gjinore, mënyrës se si ato perceptohen dhe si përcaktohen ligjërisht, u zhvillua një bashkëbisedim mjaft dinamik me studentët, nën drejtimin e eksperteve të OSCE-së në Shqipëri, të cilat prekën disa nga çështjet më të rëndësishme dhe më jetike të përditshmërisë në shoqërinë tonë, ku ndeshet mungesa e barazisë me bazë gjinore.
Çështja e përfaqësimit në politikë dhe plotësimi i kuotave gjinore në organet drejtuese, mundësitë e barabarta për të avancuar në karrierë, mundësitë e barabarta në punësim dhe pagesë, si edhe përfitimi i lejes së lindjes nga të dy prindërit, ishin disa prej temave që ngjallën edhe më shumë debat, duke sjellë shumë këndvështrime të ndryshme.
Milica Stojanoviç, trajnerja e certifikuar për çështjet gjinore, me një përvojë mbi 15-vjeçare në organizatat ndërkombëtare, solli rastin vendit të saj, Serbisë, ku leja e lindjes për nënat paguhet 100% të pagës për gati 2 vjet, gjë që nuk ndodh në Shqipëri. Në vendin tonë, me marrjen e lejes së lindjes, nënat përfitojnë 80% të pagës në gjashtë muajt e parë dhe më tej 50%. Stojanoviç, e cila prej tre vitesh e ndan jetën mes Kosovës dhe Shqipërisë, duke folur dhe kuptuar mjaft mirë shqip, u ndal më tej në kuadrin ligjor, duke specifikuar disa prej termave që prekin konceptet e gjinisë dhe barazisë gjinore.
Blerina Balla, zyrtare Kombëtare për Shoqërinë Civile dhe Barazinë Gjinore, foli për kuotat gjinore, duke sqaruar se nga 4% në vitet ’90 përfaqësimi i grave në politikë është rritur, falë edhe ndërgjegjësimit që është bërë ndër vite. Sot në këshillat bashkiak gratë zënë 44% të vendeve, ndërsa në Parlament ato përbëjnë 35% të anëtarësisë. Balla theksoi se është mjaft e rëndësishme të rritet përpjekja për të kuptuar dhe ndërgjegjësuar më tej, në mënyrë që puna e bërë ndër vite të mos minimizohet, por të fuqizohet dhe të avancojë përpara.
