Zhvillimi Ekonomik në Shqipëri: Sfida e Kalimit nga Rritja Sasiore te Mirëqenia

Rritja ekonomike jo domosdoshmërisht nënkupton zhvillim. Performanca e mirë e elementëve matës, si Produkti i Brendshëm Bruto (PBB), flet për një rritje sasiore por jo cilësore. Zhvillimi i vërtetë ka të bëjë me shpërndarjen e barabartë të burimeve dhe rritjen e mirëqenies së shoqërisë.

Për vendet e Ballkanit Perëndimor, kalimi nga rritja e thjeshtë te zhvillimi ekonomik mbetet një sfidë e madhe. Ky reflektim ishte në qendër të promovimit të numrit të ri të revistës shkencore “Economicus”. Botimi i Fakultetit të Ekonomisë, Biznesit dhe Zhvillimit në UET mban titullin: “From Growth to Development: Productivity and Convergence in Post-Transition Economics”.

Shqipëria në një Udhëkryq Kritik: Tri Shtyllat e Ndryshimit

Gjatë aktivitetit të promovimit në UET, e pranishme ishte edhe përfaqësuesja e Bankës Botërore në Shqipëri, Angella Montfaucon. Dekania e fakultetit, Prof. Asoc. Dr. Elona Shehu, theksoi se vendi ynë gjendet ende në një udhëkryq kritik.

Sipas saj, liberalizimi dhe stabiliteti makroekonomik kanë qenë jetësore. Megjithatë, ato nuk mjaftojnë për të ngushtuar hendekun e zhvillimit midis Shqipërisë dhe Bashkimit Europian.

Tri shtyllat kryesore ku duhet të fokusohet zhvillimi ekonomik në Shqipëri:

• Ulja e hendekut të aftësive në tregun e punës.

• Shtimi i kërkimit dhe zhvillimit shkencor (R&D).

• Mbajtja e fuqisë punëtore të kualifikuar në vend.

“Gjatë 20 viteve të fundit, Shqipëria ka humbur pothuajse 20% të fuqisë punëtore me arsim të lartë. Me këto ritme largimi, ne nuk mund t’i arrijmë qëllimet tona”, paralajmëroi dekania Elona Shehu.

Sa Vite i Duhen Shqipërisë për të Kapur Nivelin e BE-së?

Të dhënat statistikore tregojnë se PBB-ja për frymë e Ballkanit Perëndimor është sa 40% e mesatares së BE-së. Nga ana tjetër, produktiviteti i punës mbetet në nivelin 60% të unionit.

Një ngadalësi e madhe vrehet te sektori i bujqësisë. Ai punëson rreth 35% të fuqisë punëtore, por kontribuon me më pak se 19% në PBB.

Referuar studimeve të fundit, ritmet aktuale nxjerrin në dritë dy parashikime:

• Një studim i Bankës Botërore tregon se Shqipërisë i duhen 70 vjet për të kapur nivelin e BE-së.

• Një studim i mëparshëm i revistës “Economicus” konkludonte se na duhen 50 vite.

Ekspertët besojnë fort se kontributi i studiuesve dhe akademikëve do të ndihmojë në përshpejtimin e këtyre ritmeve.

Prof. Asoc. Dr. Selami Xhepa: Nevoja për një Model të Ri Social

Presidenti i UET-it, Prof. Asoc. Dr. Selami Xhepa, u shpreh se një tregues i vetëm si PBB-ja nuk mund të masë zhvillimin e plotë. Zgjedhja e metrikave të gabuara pengon gjetjen e zgjidhjeve afatgjata.

“Kalimi nga rritja në zhvillim nuk është një çështje thjesht teknike. Gjëja kryesore është ndërtimi i një modeli social të qëndrueshëm dhe prosperiteti i përbashkët”, tha Prof. Xhepa.

Sipas tij, shumë sektorë ekonomikë në Shqipëri përdorin teknologji të prapambetur. Ata janë të bllokuar në një ekuilibër të fitimit të ulët, që mjafton për mbijetesë familjare por jo për progres shoqëror. Për të rritur produktivitetin, Shqipërisë i duhen më shumë investime në kapitalin njerëzor dhe në teknologji.

Çfarë Trajton Numri i Ri i Revistës “Economicus”?

Në këtë botim, përfaqësuesja e Bankës Botërore, Angella Montfaucon, prezantoi dy raporte të rëndësishme. Ajo theksoi se infrastruktura, politikat qeverisëse dhe kapitali privat mbeten kolonat kryesore për të kaluar nga rritja sasiore te zhvillimi i shoqërisë.

Revista “Economicus 25-1” sjell në total dhjetë punime shkencore nga pedagogë të UET-it dhe institucionet partnere. Ndër temat më kryesore të analizuara përfshihen:

• Narrativa ekonomike populiste dhe ndikimi i saj.

• Investimi në mjetet e reja teknologjike dhe puna remote.

• Konvergjenca ekonomike dhe gjithëpërfshirja.

Gjatë promovimit, autori Fiordi Pernaska ndau gjithashtu pikat kyçe të studimit të tij mbi paradoksin e kapitalizmit në ekonomitë pas tranzicionit, duke hapur rrugën për një seancë diskutimi me audiencën.